"Üniversiteler özgür olmalı"

Saadet Partisi Sivas İl Başkanı Mehmet Zahit Tokgöz, Türkiye’de üniversitelerin akademik özgürlük durumuna ilişkin değerlendirmelerde bulundu. V-Dem verilerine dikkat çeken Tokgöz, akademik özgürlüğün bilimsel üretim, farklı fikirlerin tartışılması ve üniversitelerin kurumsal özerkliği açısından önem taşıdığını belirtti.

Saadet Partisi Sivas İl Başkanı Mehmet Zahit Tokgöz, Türkiye’de üniversitelerin akademik özgürlüğüne ilişkin açıklamalarda bulundu.

“Üniversiteler ne kadar özgür?” başlığıyla değerlendirmelerini paylaşan Tokgöz, üniversitelerin yalnızca öğrencilere diploma kazandıran kurumlar olmadığını belirtti. Tokgöz, üniversitelerin bilimsel bilginin üretildiği, farklı düşüncelerin özgürce tartışılabildiği yapılar olması gerektiğini ifade etti.

Türkiye’nin Akademik Özgürlük Endeksi’ndeki değişime dikkat çeken Tokgöz, V-Dem verilerine göre endeksin 2015 yılında 0,278 seviyesinde bulunduğunu, 2025 yılında ise 0,088’e gerilediğini belirtti.

Tokgöz, söz konusu değişimin 10 yıllık dönemde yaklaşık yüzde 68’lik bir düşüşe işaret ettiğini söyledi.

Araştırma ve öğretim özgürlüğüne ilişkin göstergeleri de değerlendiren Tokgöz, bu alandaki değerin 2012 yılında 0,49 iken 2025 yılında 0,14 seviyesine gerilediğini ifade etti. Tokgöz, akademik ve kültürel ifade özgürlüğünde de gerileme yaşandığını savundu.

“Bu mesele yalnızca akademisyenlerin meselesi değildir. Özgür düşüncenin olmadığı yerde özgün bilim üretmek, yeni fikirler geliştirmek ve ülkenin sorunlarına kalıcı çözümler bulmak zorlaşır” diyen Tokgöz, akademik özgürlüğün toplumun tamamını ilgilendiren bir konu olduğunu dile getirdi.

“İHTİYACIMIZ ‘BİZİM ÜNİVERSİTELERİMİZ’ DEĞİL”

Üniversitelerin herhangi bir siyasi anlayışın etkisi altında kalmaması gerektiğini savunan Tokgöz, Saadet Partisi olarak üniversitelerin siyasi yapıların arka bahçesi haline getirilmesini doğru bulmadıklarını söyledi.

Tokgöz, “Bizim ihtiyacımız ‘bizim üniversitelerimiz’ değil; milletimizin ve insanlığın ortak birikimine katkı sağlayan bilim üniversiteleridir” ifadelerini kullandı.

Akademisyenlerin araştırma konularını bilimsel ölçütler doğrultusunda belirleyebilmesi ve elde ettikleri sonuçları özgür biçimde paylaşabilmesi gerektiğini belirten Tokgöz, üniversitelerde farklı düşüncelerin bir arada konuşulabilmesinin önemine işaret etti.

Bilim insanlarının yalnızca üniversitelerin sınırları içerisinde kalmaması gerektiğini ifade eden Tokgöz, akademisyenlerin bilgi ve tecrübelerinden sanayi, yerel yönetimler, siyaset ve toplumsal hayatın farklı alanlarında daha fazla yararlanılması gerektiğini söyledi.

“KURUMSAL ÖZERKLİK GÜÇLENDİRİLMELİ”

Üniversitelerin kurumsal özerkliğinin güçlendirilmesi gerektiğini dile getiren Tokgöz, rektörlerin belirlenmesi sürecinde akademik camianın daha fazla söz sahibi olması gerektiğini belirtti.

Liyakat, şeffaflık ve hesap verebilirliğin esas alındığı bir üniversite yapısına ihtiyaç olduğunu savunan Tokgöz, “Devlet elbette denetleme görevini yerine getirmeli, ancak bu denetim akademik hayat üzerinde baskıya dönüşmemelidir” dedi.

“Önce Ahlâk ve Maneviyat” anlayışlarının bilgi ile ahlakın, hakkaniyetin ve insanlığın faydasının birlikte ele alınmasını esas aldığını belirten Tokgöz, bilimsel özgürlüğün akademik etik, liyakat ve topluma karşı sorumlulukla birlikte yürütülmesi gerektiğini ifade etti.

“GÜÇLÜ YARINLAR GÜÇLÜ ÜNİVERSİTELERLE MÜMKÜNDÜR”

Türkiye’nin geleceğinin güçlü üniversitelerle şekilleneceğini belirten Tokgöz, akademisyenlerin soru sorabildiği, araştırmacıların özgürce çalışabildiği ve öğrencilerin farklı fikirlerle karşılaşabildiği bir üniversite ortamının önemine dikkat çekti.

Tokgöz, açıklamasını şu sözlerle tamamladı:

“Akademisyen soru sorabilmeli, araştırmacı özgürce araştırabilmeli, öğrenci farklı fikirlerle karşılaşabilmelidir. Bizim hedefimiz; siyasetin gölgesinde kalan değil, bilimin ışığında yol alan; özgür, ahlâklı, liyakatli ve üretken üniversitelerdir.”